เมื่อ คนม้งถ่ายม้ง คือการบันทึกจิตวิญญาณเหนือกาลเวลา

บางครั้งความงามที่ “จริง” ไม่ได้อยู่ในฉากที่จัดไว้เป๊ะๆ แต่อยู่ในจังหวะที่เกิดขึ้นเองมือที่กำลังทำงานอย่างชำนาญ เสียงคนคุยกันเบาๆ ระหว่างรอไฟอ่อน หรือแววตาที่มองกันแล้วเข้าใจโดยไม่ต้องพูดเยอะ ภาพแบบนี้ทำให้เรารู้สึกว่า “นี่คือชีวิตจริง” และนั่นคือเหตุผลที่งานของ ม้งสตูดิโอ ดูต่างออกไปจากพอร์ตเทรตทั่วไป

หัวใจของงานนี้คือแนวคิดที่ พี่ต้น (ช่างภาพ) และ พี่อ๊ะโอ๋ (ดีไซน์เนอร์) ของม้งสตูดิโอเรียกว่า Unique Timeless Portrait—พอร์ตเทรตที่มีเอกลักษณ์และอยู่กับเวลาได้ ไม่ใช่เพราะเทคนิคเพียงอย่างเดียว แต่เพราะ “คนที่อยู่หลังกล้อง” เข้าใจโลกของคนในภาพจริงๆ เมื่อคนม้งเป็นคนถ่ายพี่น้องม้งด้วยกันเอง รายละเอียดเล็กๆ จึงไม่เล็ก สายตาของคนในชุมชนรู้ว่าอะไรคือความภูมิใจ รู้ว่าท่าทางแบบไหนคือความเคารพ และรู้ว่าจังหวะไหนควรกดชัตเตอร์เพื่อให้ภาพนั้น “มีชีวิต”

เมื่อเอกลักษณ์ถูกบันทึกโดย “คนที่เข้าใจ” ภาพถ่ายจึงไม่ได้ทำหน้าที่แค่สวยงามทางสายตา แต่มันกลายเป็น เรื่องเล่าที่จับต้องได้ เป็นความทรงจำที่ถูกเก็บอย่างอ่อนโยนและมีศักดิ์ศรี และในมุมของเมืองสร้างสรรค์ นี่คืออีกตัวอย่างของการใช้ความคิดสร้างสรรค์เพื่อ “รักษา” และ “เล่า” อัตลักษณ์ท้องถิ่นด้วยเสียงของเจ้าของวัฒนธรรมเอง

ม้งสตูดิโอจึงเป็นมากกว่าสตูดิโอถ่ายภาพ แต่เป็นพื้นที่ที่ช่วยให้เรื่องราวของชาติพันธุ์ถูกบันทึกอย่างงดงามและร่วมสมัย โดยไม่ทำให้แก่นของความเป็นตัวตนหายไป และเมื่อเวลาผ่านไป ภาพพอร์ตเทรตหนึ่งใบอาจยิ่งมีค่าขึ้นไม่ใช่แค่เพราะมันเก่า แต่เพราะมันยัง “เล่าเรื่อง” ได้เหมือนเดิม

ความเข้าใจลึกซึ้งในการสื่อสารทางวัฒนธรรม ทำให้ความงดงามในแบบม้งสตูดิโอไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในชุมชนม้งเท่านั้น แต่ยังส่งต่อแรงบันดาลใจไปถึงกลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆ ที่สัมผัสได้ถึงคุณค่าของการบันทึกเรื่องเล่าด้วยสายตาที่เคารพกันและกัน จนวันนี้ม้งสตูดิโอมีคิวเดินทางไปบันทึกภาพเทศกาลปีใหม่ของหลากหลายชนเผ่าทั่วภาคเหนือ ไม่ว่าจะเป็น ชาวเมี่ยน หรือ ชาวปกาเกอะญอ

และโปรเจกต์ที่น่าติดตามในเร็วๆ นี้ คือการที่ทีมจะได้ร่วมงานกับ อาจารย์วิชาญ จากเพจ WichanPhoto อาจารย์และแรงบันดาลใจสำคัญของทั้งพี่ต้นและพี่อ๊ะโอ๋—เพื่อลงพื้นที่บันทึกวิถีชีวิตของ ชาวมละบรี กลุ่มชาติพันธุ์ที่มีเสน่ห์และเรื่องราวลุ่มลึก

ในฐานะส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อน น่าน เมืองสร้างสรรค์ (Nan Creative City) ทีมงานผู้ประสานงานโครงการจะร่วมเดินทางไปติดตามและเก็บภาพบรรยากาศเบื้องหลังการทำงานครั้งนี้ด้วย เพื่อสะท้อนภาพของน่านในฐานะเมืองวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิตเมืองที่ให้ความสำคัญกับ “คน” และเรื่องเล่าท้องถิ่นที่ถูกส่งต่อด้วยความเคารพอย่างแท้จริง